Bilgisayarın başındasınız. O sunumu hazırlamanız, o raporu yazmanız veya o zor konuşmayı yapmanız gerekiyor. Zaman daralıyor.
Ama siz kendinizi birdenbire mutfak tezgahını temizlerken, e-postalarınızı gereksizce düzenlerken veya sosyal medyada kaybolmuşken buluyorsunuz. Sonra da tanıdık bir his geliyor: Suçluluk.
22 yıllık kurumsal hayatımda ve koçluk seanslarımda en sık duyduğum cümlelerden biri şudur: “Ben çok tembelim, bir türlü başlayamıyorum.”
Bir Koç ve Mentör perspektifiyle size net bir şey söyleyeyim: Sorun tembellik değil. Sorun, o işin size hissettirdiği duyguyu yönetememeniz.
Erteleme (Procrastination), bir zaman yönetimi hatası değil; bir duygu yönetimi stratejisidir. Peki, ertelediğiniz o iş size aslında ne anlatmaya çalışıyor?
1. “Mükemmel Olmayacaksa Hiç Olmasın” (Mükemmeliyetçilik Maskesi)
Ertelemenin en büyük dostu mükemmeliyetçiliktir. Zihninizde standartları o kadar yükseğe koyarsınız ki (örneğin; “Bu proje kusursuz olmalı”), o dağın zirvesine bakmak sizi korkutur ve ilk adımı atamazsınız.
Mesaj: “Yetersiz kalmaktan korkuyorum.”
Çözüm: “Mükemmel” yerine “Bitti” hedefini koyun. Taslak, boş sayfadan iyidir.
2. “Bu İş Benim Değerlerimle Örtüşmüyor”
Bazen içinizdeki bilge taraf, o işi yapmanızı istemez çünkü o iş, sizin kimliğinize veya hedeflerinize hizmet etmiyordur. Kurumsal hayatta her görevi seçemeyiz belki ama, direncin kaynağını bilmek stratejiyi değiştirir.
Mesaj: “Bu iş benim için anlamlı değil.”
Çözüm: Görevde kendinize ait bir anlam bulun. “Bunu yapmak zorunda olduğum için değil, bitirdiğimde şu yetkinliğimi geliştireceği için yapıyorum” diyerek çerçeveleyin.
3. Belirsizlik Korkusu
Beyin netliği sever. “Web sitesini güncelle” gibi muğlak ve büyük bir komut, beyinde tehdit algısı yaratır. Nereden başlayacağını bilememek, donup kalmaya (freeze) neden olur.
Mesaj: “Yol haritam yok, kaybolmaktan korkuyorum.”
Çözüm: Görevi salam dilimlerine ayırın. “Web sitesini güncelle” yerine “Hakkımda yazısının ilk paragrafını yaz” deyin. Küçük lokmaları yutmak kolaydır.
Ertelemeyi Nasıl Kırarsınız? Koçluk Yaklaşımı
Kendinizi erteleme döngüsünde bulduğunuzda, kendinize kızmak yerine şu 3 adımı uygulayın:
Adım 1: Duyguyu Fark Et
Masadan kalkıp kahve almaya gittiğiniz o an durun. “Şu an bu işten kaçıyorum çünkü … hissediyorum.” (Sıkılmış? Korkmuş? Öfkeli?). Duyguyu isimlendirmek, kontrolü size geri verir.
Adım 2: Sadece 5 Dakika Kuralı
Kendinizle bir anlaşma yapın: “Sadece 5 dakika bu işle ilgileneceğim. 5 dakika sonra bırakabilirim.” Genellikle başlamak, devam etmenin %80’idir. O ilk sürtünme kuvvetini aştığınızda, momentum sizi götürecektir.
Adım 3: Ortamı Hazırla (Friksiyonu Azalt)
Başlamak istediğiniz iş için gereken her şeyi önceden hazırlayın. Spor mu yapacaksınız? Kıyafetleriniz ortada olsun. Rapor mu yazacaksınız? Dosya açık olsun. Başlamak için gereken eforu sıfıra indirin.
Son Söz
Erteleme, düşmanınız değil; bir habercidir. Size korkularınız, değerleriniz veya planlamanız hakkında bir şeyler söyler.
Bugün o ertelediğiniz şeye bir de bu gözle bakın: “Benden kaçmıyorsun, bana bir şey anlatıyorsun. Seni dinliyorum ve şimdi o ilk küçük adımı atıyorum.”
